Historia

Pierwsze Absolutorium studentów IDiKS KUL 30 czerwca 2011 r.

Problematyka komunikowania społecznego obecna była w programach kształcenia KUL od początków jego istnienia w 1918 r. jako „uniwersytetu mającego uprawiać badania we wszystkich dziedzinach wiedzy w duchu harmonii między nauką i wiarą, kształtować kadrę inteligencji katolickiej, która miała następnie kierować życiem społecznym w kraju, a urazem podejmować akcje zmierzające do systematycznego pogłębiania świadomości religijnej w całym polskim społeczeństwie“. Katolicyzm polski uważał ks. Idzi Radziszewski (1871-1922), fundator i pierwszy rektor KUL,

za powierzchowny, wymagający odrodzenia, stąd wychowanie inteligencji katolickiej, nawiązującej dialog z rodzimym społeczeństwem i ośrodkami myśli europejskiej, uważał za czynnik nowoczesnego duszpasterstwa w Polsce wychodzącej z konsekwencji zaborów. Był to zarazem okres, który w historii mediów związany był z dynamicznym rozwojem prasy katolickiej, kinematografii a od lat 30. rodzącego się radia wyznaniowego. Nic więc dziwnego, że w polu widzenia prac KUL pozostawała historia prasy, kwestie edytorstwa periodyków, dzieje teatru i języka polskiego, wizualizacji idei i wartości.


Okres 20-lecia międzywojennego

W latach międzywojennych, przerwanych dramatycznie w 1939 r., dziennikarstwo i komunikowanie społeczne traktowano jako szczególny przypadek publicystyki i retoryki społecznej. Zresztą sytuacja katolickiego rynku medialnego przeżywała wówczas w Polsce swój pionierski okres. W powstałym w 1925 r. Polskim Radio sporadycznie dochodziła do głosu problematyka religijna i religijne elementy emisyjne. W 1927 ks. Józef Gawlina (1892-1964), wieloletni redaktor „Gościa Niedzielnego“ założył Katolicką Agencję Prasową, którą od 1930 r. do czasów okupacji hitlerowskiej efektywnie poprowadził ks. Zygmunt Kaczyński (1894-1953), męczennik prasy katolickiej. W 1938 r. powstała Sekcja Polska Radia Watykańskiego, pozostającego w gestii redakcyjnej Towarzystwa Jezusowego.

W pracach naukowych KUL tego okresu poza zagadnieniami semantyki lingwistycznej w ujęciu profesora i dziekana, Wiktora Porzezińskiego (1925-1927) na medioznawczą uwagę zasługuje m.in praca jednego z dziekanów Wydziału Nauk Humanistycznych, Henryka Życzyńskiego (1890-1940) Kształcenie zdolności pisarskich, psychologicznych i literackich. Cz. 1, Sztuka pisania, metodyka wypracowań pisemnych i technika pisarska : (teoretyczne i praktyczne zagadnienia pisarstwa czyli metody zbierania materiału, porządkowania, rozwijania i stylizacji) wydana już po wojnie w ramach serii Wydawnictwa Pism jego imienia we Wrocławiu w 1946 r. Rozwijający się dwudziestoleciu międzywojennym czasopiśmienniczy ruch wydawnictw periodycznych stanowił oparcie dla absolwentów KUL, którzy jeszcze podczas swoich studiów eksperymentowali z redagowaniem czasopism studenckich i innych wydawnictw periodycznych (np. skryptów) ujętych w serię staraniem popularnego swego czasu „Bratniaka“.


Okres PRL-u

Po wojnie losy dziennikarstwa wyznaniowego, a co za tym idzie i naukowego zainteresowania kształceniem dziennikarzy na katolickiej uczelni były odbiciem atmosfery nagonki, prześladowania i eliminacji. Mimo to w warunkach cenzury prewencyjnej KUL zachował redakcję wybranych tytułów naukowych, przy których uczyli się dziennikarskiego warsztatu studiujący tu głównie duchowni, członkowie zakonów i zgromadzeń zakonnych oraz godzący się na społeczną marginalizację świeccy, dla których w miarę upływu lat zamykano „świeckie“ kierunki studiów: humanistykę, pedagogikę, socjologię, prawo.


Podyplomowego Studium Komunikowania Społecznego i Dziennikarstwa

Dopiero po „Solidarnościowym“ przełomie powstały sprzyjające okoliczności, w tym także pilne zapotrzebowanie na wykształcone kadry dziennikarzy katolickich. Pierwszą, poważniejszą inicjatywą w tym zakresie stało się otwarcie 20 lutego 1993 r.  dwuletniego Podyplomowego Studium Komunikowania Społecznego i Dziennikarstwa na Wydziale Nauk Społecznych. Inicjatywę tę, po serii rekonesansowych wyjazdów zagranicznych podjął o. Prof. Leon Dyczewski OFM Conv. Był przekonany, że:

…środki społecznego komunikowania … są czynnikiem rozwoju indywidualnego i społecznego. Społeczeństwu polskiemu… które rozwija się w kierunku społeczeństwa nowoczesnego o rozbudowanych sektorach życia, jakimi są kształcenie, informacja, administracja i usługi, potrzebni są specjaliści społecznego komunikowania i dziennikarstwa.

Podyplomowa szkoła dziennikarstwa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, „Ethos” 6 (1993) nr 4 s. 261.

Na wykładowców Studium powołał uznane ówczesne autorytety teoretyków a zwłaszcza praktyków dziennikarstwa. Pośród nich znaleźli się m.in.: bp. Adam Lepa, Juliusz Braun, Maria Brzezińska, Jacek Dąbała, Tadeusz Maciej Iłowiecki, Stanisław Jędrzejewski, Andrzej Jurga, Maciej Łętowski, Bernard Margueritte, Krzysztof Zanussi oraz zaangażowani w medioznawstwo pracownicy KUL – m.in. Karol Klauza, Robert Szwed. Wykładano m.in. etykę z elementami etyki dziennikarskiej, prasoznawstwo, badanie opinii publicznej, oddziaływanie środków społecznej komunikacji i instytucji państwowych i samorządowych, kwestie reklamy, teorię i praktykę gatunków dziennikarskich, organizację zespołów redakcyjnych, erystykę i ortofonię, analizę dyskursu społecznego, problem minimediów i technologii informacyjnych. Pomocą studentów służyło Studio Radiowe zlokalizowane w budynku KUL. Absolwenci Studium znaleźli się z czasem pośród etatowych pracowników ośrodków radiowych, telewizyjnych i redakcji prasowych a także instytucji marketingowych i PR-owskich w kraju i za granicą.


Instytut Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej

Pierwsze Absolutorium studentów IDiKS KUL 30 czerwca 2011 r.

Pierwsze Absolutorium studentów IDiKS KUL 30 czerwca 2011 r.

Dojrzewająca coraz silniej potrzeba włączenia się KUL-u w grono ponad dziewięćdziesięciu placówek akademickich kształcących zawodowych dziennikarzy zaowocowała przekształceniem Katedry Socjologii Kultury Instytutu Socjologii KUL w kierunkowe studia licencjackie, dla których instytucjonalnym oparciem stał się powołany do życia 24 kwietnia 2008 r. – decyzją Uchwały Senatu KUL (676/II/1) – nowy Instytut Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej na Wydziale Nauk Społecznych KUL.

Jego strukturę stanowi od początku istnienia sześć Katedr: Kultury Medialnej, kierowanej przez o. Prof. Leona Dyczewskiego, Realizacji Filmowej i Telewizyjnej (Andrzej Jurga prof KUL), Komunikacji Wizualnej (prof. Leszek Mądzik), Semiotyki i Retoryki Dziennikarskiej (prof. Karol Klauza), Teorii i Praktyki Komunikacyjnej Radia (Stanisław Jędrzejewski prof. KUL), Warsztatu Medialnego i Aksjologii (prof. Jacek Dąbała), Teorii i Zastosowań Tekstu (od 2012 dr hab. Paweł Nowak). Od 2008 r. funkcję dyrektora IDiKS pełni prof. Karol Klauza. Na Sekretarza Instytutu powołano mgr Joannę Szegdę, a z chwilą jej przejścia do kadry dydaktycznej w 2011 r. funkcję tę pełni mgr Wiesława Chibowska.

Pierwsze Absolutorium studentów IDiKS KUL 30 czerwca 2011 r.

W pierwszym roku funkcjonowania IDiKS korzystał z bazy lokalowej, i Studia Podyplomowego Studium Komunikowania Społecznego i Dziennikarstwa oraz dwóch sal udostępnionych przez macierzysty Instytut Socjologii. Za najważniejsze osiągnięcia tych pionierskich początków uznać należy opracowanie struktury dydaktycznej, wyodrębnienie problematyki badawczej odziedziczonej wraz z częścią pracowników Instytutu Socjologii. Ponadto organizacyjnym osiągnięciem tego okresu stało się powołanie do życia Galerii Fotografii Prasowej, powołanie zespołu Radia Internetowego, przeprowadzenie procedur dających początek pracy Koła Naukowego Studentów IDiKS oraz redagowanie czasopisma studenckiego „Coś Nowego”. Podjęte intensywne starania o własną bazę lokalową zyskały w 2010 r. przyznanie pomieszczeń wykładowych, sal ćwiczeniowych i siedziby Katedr w budynku nr 2 Kampusu Wschodniego. Pozwoliło to rozwinąć szerzej współpracę z zagranicą i z podobnymi placówkami uniwersyteckimi w kraju.

W strukturę IDiKS-u włączono w tym czasie Mediatekę, prowadzoną pod auspicjami Biblioteki Uniwersyteckiej KUL przez mgr Natalię Misztal, która w 2012 r. wsparła miejską inicjatywę mediateczną. Oparciem dla prac dydaktycznych i badawczych stała się wspólna z Instytutem Politologii Biblioteka Zakładowa prowadzona przez mgr  Patryka Fijałkowskiego.


Rada Instytutu IDiKS w pierwszych latach grupująca wszystkich wykładowców stanowiła platformę integracyjną dla specjalistów pozyskanych z różnych środowisk medialnych i akademickich. Z czasem włączono w jej skład przedstawicieli studentów reprezentujących Parlament Studentów KUL i poszczególne roczniki studiów magisterskich i licencjackich.

Studenci działający w Kole Naukowym organizują sesje naukowe, serię spotkań z przedstawicielami mediów, prowadzą współpracę z wybranymi liceami regionu jako formę rekrutacji przyszłych studentów. Swą działalność dziennikarską realizują poprzez zainicjowaną z mediami lokalnymi Szkołę Telewizyjną i Szkołę Radiową. Cyklicznie prezentują też wystawy fotograficznie w instytutowej galerii.

Budowanie wspólnoty wykładowców i studentów dokonuje się m.in przez jesienny Adapciak organizowany dla I roku studentów. Tradycyjnie też doroczny opłatek instytutowy stanowi okazję do prezentacji Jasełek Studenckich w których dochodzą do głosu talenty teatralne, sprawności medialne i wrażliwość na problemy społeczne. Uzupełnieniem inicjatyw integracyjnych od 2012 r. stało się przyznawanie najlepszemu studentowi kończącemu studia magisterskie Pierścienia z emblematem KUL. Pierwszą laureatką tego unikatowego wyróżnienia pośród studiów dziennikarskich w Polsce została mgr Joanna Sudoł. Prezentację publikowanych prac naukowych prowadzi się na bieżąco poprzez ekspozycję w siedzibie Instytutu egzemplarzy promocyjnych.

Zarówno studenci, jak i pracownicy dydaktyczni co roku stają się laureatami odznaczeń państwowych i nagród rektorskich. Członkowie Instytutu włączają się skutecznie w akcje charytatywne – lokalne oraz ogólnopolskie, z których szczególnie efektywny okazał się udział w 2012 r. w inicjatywie Pomóż dzieciom przetrać zimę.


Prof. dr hab. Karol Klauza

Prof. dr hab. Karol Klauza

prof. dr hab. ur. 2. 11. 1947 w Szczecinie, Kierownik Katedry Semiotyki i Retoryki Dziennikarstwa Audiowizualnego KUL, 1967-1977 studia filoz. i teol. w Krakowie, Warszawie (Bobolanum), Rzymie (Gregoriana) i Lublinie (KUL – nostryfikacja mag. na podst. [...]

Lublin, styczeń 2013 r.